Trong bản đồ nghệ thuật đương đại Việt Nam, nghệ sĩ Xuân Hạ hiện lên như một người dệt lưới âm thầm nhưng bền bỉ.&nbsp;

Là đồng sáng lập của A Sông và Chaosdowntown – hai collective đáng nhớ tại Sài Gòn và Đà Nẵng – Xuân Hạ nhìn nhận tình bạn không chỉ là sự gắn kết cá nhân, mà là một xung lực thiết yếu. Giữa những đứt gãy về nguồn lực của thị trường miền Trung, chính "liên minh" của những tâm hồn đồng điệu đã trở thành mạch sống để nghệ thuật có thể tiếp tục hiện diện.

Những khởi xướng từ sự nương tựa

“Bối cảnh của Việt Nam vẫn còn thiếu thốn nhiều nguồn lực để hỗ trợ cho nghệ sĩ và hầu hết các thực hành liên quan đến nghệ thuật, do đó những khởi xướng và sáng kiến bền vững nhất ở Việt Nam thường có nền tảng là tình bạn giữa người với người với nhau và điều đó rất là đáng quý” – Xuân Hạ nhấn mạnh.&nbsp;
Cô thừa nhận mình đã “thừa hưởng” rất nhiều từ sự kết nối này, đồng thời bày tỏ sự tiếc nuối khi chưa có nhiều cơ hội để đối thoại sâu hơn về tầm quan trọng của mô hình collective hay câu chuyện xây dựng cộng đồng. Với Xuân Hạ, bên cạnh thực hành nghệ thuật cá nhân, cô luôn định danh mình là một người thực hành cộng đồng. Cô khao khát thoát ly khỏi những giới hạn của kinh viện và thiết chế – nơi vốn đang vận hành theo hiệu ứng domino: sáng tác, trưng bày tại gallery rồi mới công nhận một thực hành là nghệ thuật.

So sánh với sự sôi động của Indonesia hay Thái Lan, nơi nghệ thuật cộng đồng thoát xác khỏi các thiết chế một cách mạnh mẽ, Xuân Hạ nhận thấy Việt Nam vẫn thiếu một nền tảng chuyên biệt cho tính liên ngành và một hệ thống cởi mở hơn cho nghệ thuật dành cho mọi người. Từ những giới hạn tài chính đến bài toán kiểm duyệt, tất cả tạo nên một áp lực vô hình, khiến sự nương tựa giữa các cá nhân trong cộng đồng – đặc biệt là tại miền Trung, nơi những cơ sở nghệ thuật độc lập lâu đời còn vắng bóng – trở nên thiết yếu hơn bao giờ hết.

Thập kỷ kiến tạo: Những "Vùng đệm" văn hóa và Cuộc du hành của bản sắc

cộng đồng nghệ thuật địa phương. Hành trình ấy trải dài từ việc khai sinh&nbsp;Chaosdowntown&nbsp;vào năm 2015, đến sự ra đời của&nbsp;A Sông năm 2019, và gần đây nhất là vai trò điều phối cho lễ hội&nbsp;Nổ Cái Bùm 2024. Ở mỗi chặng đường, cô luôn nỗ lực kiến tạo cơ hội không chỉ cho chính mình mà còn cho những người đồng hành.
Với Nổ Cái Bùm, Xuân Hạ gửi gắm một niềm lạc quan đầy nội lực: “Tôi mong dự án này có thể tiếp diễn trong nhiều năm, bởi đây là một chuỗi sự kiện vô cùng đặc biệt – được khởi xướng và thực thi 100% bởi nghệ sĩ, mang tính du hành và thay đổi hình thái theo từng địa phương tổ chức.” Khi đưa dự án về miền Trung, cô muốn gieo xuống một “bầu không khí” nghệ thuật sống động cho các nghệ sĩ trẻ – những người có thể đang loay hoay không biết bắt đầu từ đâu – để họ có thể hòa vào và trải nghiệm trực tiếp không khí nghệ thuật sôi nổi, dồi dào cảm hứng, và được truyền sức mạnh bởi vòng tay rộng mở của cộng đồng.”

Sự phù du như một hình thức "phản kháng mềm"

Dù tâm huyết, Xuân Hạ vẫn không giấu được những trăn trở về tính bền vững khi hiện tại A Sông vẫn đang hoạt động tản mác. Các thành viên của A Sông mỗi người đều có sự nghiệp và đời sống riêng bên cạnh thực hành nghệ thuật và hiện đang sống và làm việc ở nhiều địa phương khác nhau. “Tôi lo ngại khoảng cách địa lý này khiến A Sông dễ đứt gãy, khó đảm bảo tính bền vững như những collective lâu đời có không gian vật lý cố định như Nhà Sàn Collective,” cô chia sẻ. Với cô, một xưởng thực hành cố định là nơi mọi người gặp gỡ, ăn uống và để những ý tưởng nảy mầm một cách tự nhiên. Tuy nhiên, cô vẫn cảm thấy may mắn vì đã tìm được những cộng sự cam kết đi cùng mình đến tận cùng.

Tuy vậy, nhìn từ một góc độ khác, Xuân Hạ xem sự phù du và tản mác ấy là một kiểu&nbsp;phản kháng mềm. Thực hành của A Sông hay Chaosdowntown không phản kháng các thiết chế vì hiềm khích, mà phản kháng lại việc các kinh viện không thực sự dành cho tất cả mọi người. Cách đây một thập kỷ, mô hình gallery tiêu chuẩn là điều gì đó xa vời với những nghệ sĩ mới như cô. Vì vậy, Chaosdowntown ra đời như một “vùng an toàn” để người trẻ tự do chia sẻ và trưởng thành.
Sự phản kháng thứ hai nằm ở tinh thần “thuận dòng”, không cưỡng cầu – một đặc tính rất riêng của nghệ sĩ miền Trung. Khác với sức ép phát triển và tính cạnh tranh gay gắt tại Sài Gòn hay Hà Nội, nơi đặc thù kinh tế - chính trị và tàn dư chiến tranh tạo nên một nhịp sống hối hả, nghệ sĩ miền Trung thường ung dung hơn. Chính cái “phù du” ấy lại tạo ra một môi trường nghệ thuật chào đón và bao dung hơn.

Cộng đồng tưởng tượng và Những vòng tròn va chạm

Triết lý về cộng đồng của Xuân Hạ không bị đóng khung trong những cái tên hay con người cụ thể. Cô xây dựng một “cộng đồng tưởng tượng” trong tâm trí theo những mối dây tơ rễ má vô hình. Ở đó, cá nhân không phát triển đơn lẻ: “Vòng tròn của mình nên cùng đi lên với mình. Mỗi người có một vòng tròn riêng, và khi chúng ta mở rộng để những vòng tròn đó va chạm, đan xen vào nhau, cả cộng đồng sẽ cùng phát triển.”

Kết lại cuộc đối thoại, Xuân Hạ định nghĩa thành công chính là Sự bền bỉ. Trong một bối cảnh thiếu hụt nguồn lực, sự bền bỉ dễ dàng bị mài mòn bởi áp lực thời gian và tài chính. Nếu ở những quốc gia khác, các collective có thể duy trì và lớn mạnh suốt 20 năm, thì tại Việt Nam, đó là một cuộc chiến của tâm chí. Cô thấu hiểu rằng thế hệ trẻ có nhiều lựa chọn, dễ tích lũy trải nghiệm nhưng cũng dễ thay đổi khi kỳ vọng không được đáp ứng.

“Tôi hy vọng rằng giữa muôn vàn lựa chọn và thách thức, tôi vẫn có thể bền tâm bền chí theo đuổi thực hành của mình, và collective của tôi cũng thế.” Đó không chỉ là lời tự sự, mà là lời cam kết của một người thực hành cộng đồng, luôn tin rằng nghệ thuật sẽ luôn tìm được lối đi khi tình bạn vẫn còn là mạch sống chảy trôi.

Nghệ sĩ Xuân Hạ: Khi tình bạn là mạch sống của nghệ thuật

Recommended posts for you

Astrology

Tử vi tuần mới: Mùa Xử Nữ và những khoảnh khắc "chạm đất"

Watches & Jewelry

Rolex tăng giá, mở đường cho các thương hiệu độc lập châu Á

Art & Design

Nghệ sĩ Xuân Hạ: Khi tình bạn là mạch sống của nghệ thuật

Documentary

#ProudlyVietnamese Lỡ một mai bánh kia mai một

Style

UNIQLO LifeWear Thu/Đông 2026: Nhịp sống đô thị trong những bản cải tiến mới

Beauty

Giải mã sức nóng của TikTok Beauty Fest 2026 qua lăng kính của những Trendsetter

Art & Design

CHANEL kỷ niệm boutique mới bằng tinh thần nghệ thuật Việt

Beauty

“Thiên đường” làm đẹp TikTok Beauty Fest 2026: Tác phẩm sắp đặt quy mô giữa lòng Sài Gòn