&nbsp;&ldquo;Quyền lực phụ thuộc v&agrave;o chức danh kh&ocirc;ng phải quyền lực. N&oacute; chỉ l&agrave; một m&agrave;n tr&igrave;nh diễn.&rdquo;

Những nền văn h&oacute;a vận h&agrave;nh bằng nỗi sợ đang b&agrave;o m&ograve;n con người b&ecirc;n trong ng&agrave;nh c&ocirc;ng nghiệp vốn được xem l&agrave; nh&acirc;n văn bậc nhất. V&agrave; để thay đổi điều đ&oacute;, cần nhiều hơn những g&igrave; ch&uacute;ng ta vẫn nghĩ.
C&oacute; một dạng kiệt quệ rất đặc trưng thường &acirc;m thầm t&iacute;ch tụ trong những tổ chức đ&atilde; vận h&agrave;nh bằng nỗi sợ qu&aacute; l&acirc;u. Bạn bắt gặp n&oacute; trong những cuộc họp nơi chẳng ai n&oacute;i ra điều họ thực sự nghĩ; trong những &yacute; tưởng xuất sắc m&atilde;i m&atilde;i kh&ocirc;ng được cất lời v&igrave; căn ph&ograve;ng kh&ocirc;ng tạo cảm gi&aacute;c an to&agrave;n; hay ở một người t&agrave;i năng dần từ bỏ rủi ro s&aacute;ng tạo, bởi c&aacute;i gi&aacute; của việc mắc sai lầm trở n&ecirc;n qu&aacute; lớn.
Từ b&ecirc;n ngo&agrave;i nh&igrave;n v&agrave;o, những tổ chức n&agrave;y vẫn vận h&agrave;nh ho&agrave;n hảo. Những b&agrave;i thuyết tr&igrave;nh đẹp mắt v&agrave; chỉn chu. Những chiến dịch đẹp đẽ v&agrave; b&oacute;ng bẩy. Song kh&ocirc;ng thể phủ nhận rằng c&oacute; điều g&igrave; đ&oacute; đang thiếu vắng, thứ m&agrave; thậm ch&iacute; những người ở b&ecirc;n trong cũng c&oacute; thể cảm nhận được, ngay cả khi kh&ocirc;ng thể gọi t&ecirc;n.
Ở trạng th&aacute;i nguy&ecirc;n bản nhất, nỗi sợ tự th&acirc;n kh&ocirc;ng phải l&agrave; vấn đề. Sợ h&atilde;i l&agrave; một phần của bản năng con người, giống như c&aacute;ch một con ngựa vằn sợ sư tử v&agrave; bỏ chạy để tồn tại. Nỗi sợ l&agrave; một trong những phản ứng th&ocirc;ng minh nhất m&agrave; sinh vật sống sở hữu. Vấn đề xuất hiện khi nỗi sợ trở th&agrave;nh trạng th&aacute;i thường trực. Khi mối đe dọa kh&ocirc;ng c&ograve;n l&agrave; kẻ săn mồi, m&agrave; l&agrave; một th&ocirc;ng b&aacute;o t&aacute;i cấu tr&uacute;c, một gi&aacute;m đốc s&aacute;ng tạo mới hay một đồng nghiệp t&agrave;i năng khiến bạn cảm thấy bất an.

Trong những điều kiện như vậy, nỗi sợ kh&ocirc;ng c&ograve;n l&agrave; cơ chế sinh tồn nữa m&agrave; dần biến th&agrave;nh một nh&agrave; t&ugrave;. V&agrave; phần lớn con người lại rất k&eacute;m trong việc nhận ra ranh giới giữa hai điều ấy.
Quinn Stainfield-Bruce cũng hiểu điều đ&oacute; như một phần trải nghiệm sống của ch&iacute;nh m&igrave;nh. Bảy năm sau h&agrave;nh tr&igrave;nh cai nghiện, anh nh&igrave;n thấy một sự tương đồng m&agrave; hầu hết c&aacute;c cuộc tr&ograve; chuyện trong giới kinh doanh sẽ kh&ocirc;ng d&aacute;m chạm tới &ndash; hệ điều h&agrave;nh của chứng nghiện. Mọi thứ đều được nh&igrave;n nhận qua lăng k&iacute;nh của nỗi sợ, sự khan hiếm v&agrave; những c&acirc;u hỏi như: &ldquo;Liệu t&ocirc;i đ&atilde; đủ tốt chưa?&rdquo; hay &ldquo;T&ocirc;i c&oacute; mất đi những g&igrave; m&igrave;nh đang c&oacute; kh&ocirc;ng?&rdquo;. Đ&oacute; l&agrave; hệ điều h&agrave;nh đang &acirc;m thầm vận h&agrave;nh phần lớn c&aacute;c tổ chức hiện đại.
Như anh n&oacute;i: &ldquo;Thế giới c&ocirc;ng việc đang vận h&agrave;nh tr&ecirc;n ch&iacute;nh hệ điều h&agrave;nh m&agrave; t&ocirc;i từng phải th&aacute;o dỡ để c&oacute; thể sống s&oacute;t". Điều qu&aacute; tr&igrave;nh hồi phục dạy ch&uacute;ng ta l&agrave; liều thuốc giải cho một hệ thống xoay quanh c&aacute;i t&ocirc;i kh&ocirc;ng nằm ở kỷ luật hay &yacute; ch&iacute;. N&oacute; nằm ở sự dịch chuyển từ c&acirc;u hỏi &ldquo;T&ocirc;i c&oacute; thể nhận được g&igrave;?&rdquo; sang &ldquo;T&ocirc;i c&oacute; thể trao đi điều g&igrave;?&rdquo;. V&agrave; khi sự dịch chuyển ấy xảy ra trong một tổ chức, mọi thứ cũng bắt đầu thay đổi.

Cảm thức thuộc về

Động lực n&agrave;y kh&ocirc;ng chỉ tồn tại trong ng&agrave;nh xa xỉ. N&oacute; xuất hiện ở bất kỳ tổ chức n&agrave;o mang tr&ecirc;n m&igrave;nh sức nặng của một giấc mơ hay một bản sắc văn h&oacute;a đủ mạnh, đến mức việc l&agrave;m ở đ&oacute; kh&ocirc;ng c&ograve;n đơn thuần l&agrave; một c&ocirc;ng việc m&agrave; trở th&agrave;nh một cảm thức sở thuộc (sense of belonging) &ndash; &yacute; thức về bản sắc v&agrave; sự gắn kết.
Trong ng&agrave;nh xa xỉ, cơ chế ấy diễn ra r&otilde; n&eacute;t v&agrave; mang t&iacute;nh c&aacute; nh&acirc;n hơn. Những tổ chức n&agrave;y thường đ&ograve;i hỏi sự đồng điệu ở những người b&ecirc;n trong kh&ocirc;ng k&eacute;m g&igrave; năng lực chuy&ecirc;n m&ocirc;n. Bạn được kỳ vọng mang thương hiệu ấy v&agrave;o thẩm mỹ, hệ quy chiếu, thậm ch&iacute; cả c&aacute;ch bạn hiện diện giữa thế giới. Theo thời gian, phần lớn mọi người thậm ch&iacute; kh&ocirc;ng nhận ra điều đ&oacute; đang diễn ra: bạn ngừng đại diện cho thương hiệu v&agrave; bắt đầu trở th&agrave;nh ch&iacute;nh thương hiệu.
H&atilde;y nh&igrave;n c&aacute;ch một người thay đổi tư thế khi họ n&oacute;i rằng m&igrave;nh l&agrave;m việc cho Saint Laurent. Thương hiệu ấy kh&ocirc;ng chỉ tuyển dụng họ; n&oacute; dần trở th&agrave;nh một phần trong con người họ. V&agrave; khi bản sắc ấy bị đe dọa bởi những đợt cắt giảm nh&acirc;n sự hay t&aacute;i cấu tr&uacute;c, điều sụp đổ kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; một c&ocirc;ng việc. Đ&oacute; c&ograve;n l&agrave; cả cấu tr&uacute;c n&acirc;ng đỡ gi&aacute; trị bản th&acirc;n của một con người. Như Stainfield-Bruce n&oacute;i: &ldquo;Quyền lực phụ thuộc v&agrave;o chức danh kh&ocirc;ng phải l&agrave; quyền lực. N&oacute; chỉ l&agrave; một m&agrave;n tr&igrave;nh diễn.&rdquo;
Đ&aacute;nh mất một vị tr&iacute; trong những tổ chức như vậy kh&ocirc;ng giống với việc mất việc ở những nơi kh&aacute;c. Đ&oacute; l&agrave; đ&aacute;nh mất một ng&ocirc;n ngữ, một cộng đồng, một c&aacute;ch hiện diện giữa thế giới. Nỗi đau theo sau l&agrave; c&oacute; thật, v&agrave; n&oacute; xứng đ&aacute;ng được gọi đ&uacute;ng t&ecirc;n, thay v&igrave; bị xử l&yacute; qua loa bằng v&agrave;i chương tr&igrave;nh hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp.

Điều khiến vấn đề n&agrave;y trở n&ecirc;n cấp thiết hơn v&agrave;o l&uacute;c n&agrave;y l&agrave; qu&aacute; nhiều thay đổi đang diễn ra đồng thời. C&aacute;c gi&aacute;m đốc s&aacute;ng tạo li&ecirc;n tục rời đi. Những đợt t&aacute;i cấu tr&uacute;c đang thu hẹp cả ph&ograve;ng ban. AI bắt đầu len v&agrave;o những cuộc đối thoại về c&aacute;c vị tr&iacute; m&agrave; con người đ&atilde; d&agrave;nh nhiều năm để x&acirc;y dựng. Ở mọi cấp độ, c&ugrave;ng một c&acirc;u hỏi đang lặp đi lặp lại: &ldquo;Liệu người tiếp theo c&oacute; phải l&agrave; m&igrave;nh?&rdquo;
V&agrave; nếu kh&ocirc;ng được giải quyết, nỗi sợ ấy sẽ tiếp tục lan xuống to&agrave;n bộ hệ thống. Nỗi sợ ở tầng l&atilde;nh đạo sẽ trở th&agrave;nh nỗi sợ ở mọi tầng nấc b&ecirc;n dưới. V&agrave; khi nỗi sợ xuất hiện ở khắp nơi, n&oacute; sẽ trở th&agrave;nh một chiếc trần v&ocirc; h&igrave;nh, giới hạn mọi điều m&agrave; một tổ chức c&oacute; thể tạo ra.

Vấn đề kh&ocirc;ng ai gọi t&ecirc;n

C&oacute; một cuộc đối thoại m&agrave; ng&agrave;nh n&agrave;y gần như chưa bao giờ thực sự d&aacute;m đối diện một c&aacute;ch thẳng thắn. Phần lớn c&aacute;c thảo luận về văn h&oacute;a c&ocirc;ng sở độc hại thường tập trung v&agrave;o những động lực giữa nam giới v&agrave; phụ nữ &ndash; những vấn đề ho&agrave;n to&agrave;n c&oacute; thật v&agrave; cần được quan t&acirc;m. Thế nhưng, điều thường xuy&ecirc;n bị bỏ qu&ecirc;n nhất lại l&agrave; những động lực tồn tại giữa phụ nữ với nhau trong c&aacute;c m&ocirc;i trường m&agrave; phụ nữ chiếm đa số.
Ở một số cấp độ, ng&agrave;nh xa xỉ l&agrave; một trong những lĩnh vực c&oacute; tỷ lệ phụ nữ &aacute;p đảo nhất tr&ecirc;n thế giới. Thế nhưng văn h&oacute;a nội bộ của nhiều tổ chức trong ng&agrave;nh n&agrave;y lại được định h&igrave;nh bởi một cơ chế cạnh tranh vận h&agrave;nh tr&ecirc;n cảm gi&aacute;c khan hiếm, v&agrave; điều đ&oacute; thường biểu hiện r&otilde; n&eacute;t trong c&aacute;c mối quan hệ giữa phụ nữ với nhau. T&agrave;i năng nổi bật đ&ocirc;i khi bị nh&igrave;n nhận như một mối đe dọa thay v&igrave; nguồn động lực th&uacute;c đẩy tập thể. Một người xuất hiện với qu&aacute; nhiều năng lượng hoặc qu&aacute; nhiều &yacute; tưởng đ&ocirc;i khi bị &acirc;m thầm b&agrave;o m&ograve;n hơn l&agrave; được n&acirc;ng đỡ.

Đ&acirc;y kh&ocirc;ng phải l&agrave; lời chỉ tr&iacute;ch d&agrave;nh cho phụ nữ trong ng&agrave;nh xa xỉ m&agrave; l&agrave; một quan s&aacute;t mang t&iacute;nh hệ thống về những g&igrave; nỗi sợ c&oacute; thể tạo ra ở những con người đ&atilde; sống qu&aacute; l&acirc;u trong cảm gi&aacute;c thiếu hụt. Khi kh&ocirc;ng c&oacute; đủ kh&ocirc;ng gian, kh&ocirc;ng c&oacute; đủ sự c&ocirc;ng nhận v&agrave; kh&ocirc;ng c&oacute; đủ cảm gi&aacute;c an to&agrave;n, cạnh tranh rất dễ trở th&agrave;nh phản xạ mặc định.
C&oacute; một m&ocirc; thức lặp đi lặp lại rằng những người phụ nữ đ&atilde; đi đến đỉnh cao đ&ocirc;i khi bắt đầu ưu ti&ecirc;n việc bảo vệ vị tr&iacute; của m&igrave;nh hơn tất cả những điều kh&aacute;c &ndash; điều thường được gọi l&agrave; hội chứng Queen Bee (Nữ ho&agrave;ng ong). Thay v&igrave; k&eacute;o người kh&aacute;c c&ugrave;ng tiến l&ecirc;n, họ dần đầu tư v&agrave;o việc trở th&agrave;nh người duy nhất được ngồi ở chiếc b&agrave;n quyền lực ấy. Khi vấn đề xuất hiện b&ecirc;n trong tổ chức, họ chọn ngoảnh mặt đi, bởi thừa nhận vấn đề cũng đồng nghĩa với việc đặt h&igrave;nh ảnh m&agrave; họ đ&atilde; d&agrave;y c&ocirc;ng x&acirc;y dựng v&agrave;o trạng th&aacute;i bị đe dọa. Những vết nứt bị phớt lờ, văn h&oacute;a nội bộ dần xuống cấp, v&agrave; rồi đến một thời điểm n&agrave;o đ&oacute;, mọi thứ bắt đầu sụp đổ từ b&ecirc;n trong.
Những tổ chức thực sự nghi&ecirc;m t&uacute;c trong việc x&acirc;y dựng một m&ocirc;i trường an to&agrave;n về mặt t&acirc;m l&yacute; cần nh&igrave;n v&agrave;o điều n&agrave;y một c&aacute;ch thẳng thắn. Những người phụ nữ đ&atilde; phải chiến đấu l&acirc;u nhất v&agrave; khốc liệt nhất để c&oacute; mặt trong những căn ph&ograve;ng ấy cũng c&oacute; thể trở th&agrave;nh những người tạo ra sự kh&aacute;c biệt lớn nhất, khi họ cảm thấy đủ an to&agrave;n để kh&ocirc;ng c&ograve;n phải tiếp tục chiến đấu.

Nỗi sợ v&agrave; sản phẩm

To&agrave;n bộ gi&aacute; trị cốt l&otilde;i của ng&agrave;nh xa xỉ được x&acirc;y dựng tr&ecirc;n năng lực ph&aacute;n đo&aacute;n, gu thẩm mỹ, sức s&aacute;ng tạo của con người v&agrave; khả năng truyền tải cảm x&uacute;c th&ocirc;ng qua vật thể c&ugrave;ng trải nghiệm &ndash; theo c&aacute;ch m&agrave; kh&ocirc;ng một thuật to&aacute;n n&agrave;o c&oacute; thể sao ch&eacute;p ho&agrave;n to&agrave;n.
Khi những con người b&ecirc;n trong c&aacute;c tổ chức ấy vận h&agrave;nh từ nỗi sợ thay v&igrave; nguồn năng lượng s&aacute;ng tạo ch&acirc;n thực, sản phẩm cuối c&ugrave;ng sớm muộn cũng sẽ phản &aacute;nh điều đ&oacute;. Kh&ocirc;ng phải bằng một khoảnh khắc sụp đổ mang t&iacute;nh thảm họa, m&agrave; qua sự t&iacute;ch tụ &acirc;m thầm của những sản phẩm đ&uacute;ng về mặt kỹ thuật nhưng rỗng về mặt cảm x&uacute;c. Kh&aacute;ch h&agrave;ng rồi sẽ cảm nhận được điều ấy, v&agrave; thương hiệu cuối c&ugrave;ng cũng sẽ bộc lộ điều đ&oacute;.
Những tổ chức sẽ định h&igrave;nh diện mạo của ng&agrave;nh xa xỉ trong thập kỷ tới c&oacute; thể sẽ kh&ocirc;ng phải l&agrave; những nơi theo đuổi tăng trưởng quyết liệt nhất. Đ&oacute; sẽ l&agrave; những tổ chức hiểu được c&aacute;ch khiến những con người b&ecirc;n trong họ cảm thấy thực sự an to&agrave;n, c&oacute; mục đ&iacute;ch v&agrave; được kết nối với một điều g&igrave; đ&oacute; xứng đ&aacute;ng để c&ugrave;ng nhau kiến tạo.
Sự chuyển dịch ấy kh&ocirc;ng đ&ograve;i hỏi một cuộc đại tu to&agrave;n diện về cấu tr&uacute;c. N&oacute; bắt đầu từ việc một người l&atilde;nh đạo quyết định tạo ra một kiểu kh&ocirc;ng gian kh&aacute;c, để sự ch&acirc;n th&agrave;nh thực sự được ch&agrave;o đ&oacute;n v&agrave; những &yacute; tưởng t&aacute;o bạo được đ&aacute;p lại bằng sự t&ograve; m&ograve; thay v&igrave; sự d&egrave; chừng.

“Nỗi sợ” trở thành khủng hoảng bản sắc của ngành xa xỉ

Recommended posts for you

Art & Design

Triển lãm "Nền Trời Mãi Xanh": Truy tìm danh tính đằng sau tấm phông xanh

Watches & Jewelry

Từ di sản hai thế kỷ đến lời cam kết cho tương lai của Chaumet

Runway

Gucci Cruise 2027: Sàn diễn ngay quảng trường Time Square và giấc mơ New York của Demna

Business